Najważniejsze informacje

• Strategia obejmuje lata 2025–2030.

• Została przyjęta przez Radę Ministrów 15 października 2024 r.

• Obejmuje osiem głównych obszarów polityki migracyjnej.

• Najważniejszym założeniem jest zwiększenie kontroli państwa nad skalą i charakterem migracji.

• Dla pracodawców szczególne znaczenie mają zmiany dotyczące dostępu cudzoziemców do rynku pracy, procedur legalizacyjnych oraz kontroli.

• Część założeń strategii została już przełożona na przepisy obowiązujące od 1 czerwca 2025 r.

Jakie obszary obejmuje strategia migracyjna?

Strategia została podzielona na osiem głównych obszarów.

1. Misja, cele i organizacja polityki migracyjnej

Podstawowym celem strategii jest odzyskanie przez państwo kontroli nad procesami migracyjnymi. Napływ cudzoziemców ma być regulowany z uwzględnieniem bezpieczeństwa państwa, potrzeb gospodarki oraz spójności społecznej.

Strategia zakłada również poprawę koordynacji działań instytucji zajmujących się migracją. Chodzi między innymi o lepszą wymianę informacji, wyraźniejszy podział kompetencji oraz bardziej spójne prowadzenie polityki migracyjnej.

2. Dostęp do terytorium Polski

W tym obszarze strategia koncentruje się na:

• ochronie granic,

• przeciwdziałaniu nielegalnej migracji,

• poprawie kontroli procesu wizowego,

• lepszej weryfikacji celu przyjazdu cudzoziemca,

• przeciwdziałaniu wykorzystywaniu legalnych procedur do celów niezgodnych z deklarowanymi.

Zgodnie ze strategią zasady wjazdu i pobytu powinny umożliwiać państwu kontrolę zarówno nad skalą migracji, jak i nad powodami przyjazdu oraz państwami pochodzenia cudzoziemców.

3. Dostęp do ochrony krajowej i międzynarodowej

Strategia przewiduje ograniczenie możliwości wykorzystywania procedur azylowych w sposób sprzeczny z ich przeznaczeniem. Szczególny nacisk położono na sytuacje, w których migracja staje się elementem presji politycznej lub działań hybrydowych.

Dokument wskazuje również na możliwość czasowego i terytorialnego ograniczania przyjmowania wniosków o ochronę w sytuacji zagrożenia destabilizacją państwa, przy zachowaniu mechanizmów kontroli i ochrony osób szczególnie wrażliwych.

4. Dostęp cudzoziemców do rynku pracy

To obszar szczególnie ważny z punktu widzenia pracodawców. Strategia zakłada, że zatrudnianie cudzoziemców powinno odpowiadać rzeczywistym potrzebom rynku pracy, ale nie może zastępować działań związanych z aktywizacją zawodową mieszkańców Polski, automatyzacją gospodarki i poprawą warunków pracy.

Większe znaczenie ma mieć kontrola pracodawców, pośredników i agencji zatrudnienia. Państwo ma również przeciwdziałać pozornemu zatrudnianiu cudzoziemców oraz wykorzystywaniu dokumentów legalizujących pracę wyłącznie do uzyskania możliwości wjazdu do Polski.

Część tych założeń została zrealizowana w ustawie z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, która weszła w życie 1 czerwca 2025 r. Ustawa wprowadziła między innymi elektronizację postępowań, nowe obowiązki informacyjne i szersze podstawy odmowy wydania zezwoleń lub wpisania oświadczenia do ewidencji.

5. Migracje edukacyjne

Strategia zwraca uwagę na przypadki wykorzystywania studiów jako sposobu na uzyskanie wizy i wjazd do Polski bez rzeczywistego zamiaru podjęcia nauki.

Planowane rozwiązania obejmowały między innymi:

• dokładniejszą weryfikację kandydatów,

• sprawdzanie znajomości języka wykładowego,

• kontrolę dokumentów potwierdzających wykształcenie,

• obowiązki informacyjne uczelni,

• możliwość wprowadzania limitów przyjęć cudzoziemców.

Od 1 czerwca 2025 r. zaczęły obowiązywać przepisy wymagające między innymi potwierdzania znajomości języka wykładowego na poziomie co najmniej B2 oraz dokładniejszej weryfikacji kwalifikacji kandydatów na studia.

6. Integracja cudzoziemców

Strategia traktuje integrację jako proces dwustronny. Cudzoziemcy mają respektować prawo, normy społeczne i zasady obowiązujące w Polsce, natomiast instytucje publiczne powinny wspierać ich w adaptacji.

Pomoc integracyjna ma koncentrować się przede wszystkim na:

• nauce języka polskiego,

• orientacji w systemie prawnym i administracyjnym,

• dostępie do edukacji i rynku pracy,

• przeciwdziałaniu wykluczeniu,

• wspieraniu samodzielności cudzoziemców.

7. Obywatelstwo i repatriacja

Strategia zakłada uporządkowanie polityki dotyczącej nabywania obywatelstwa, repatriacji i powrotu osób polskiego pochodzenia.

Szczególne znaczenie ma zachować Karta Polaka oraz rozwiązania ułatwiające osiedlanie się w Polsce osobom związanym z polską kulturą, językiem i pochodzeniem.

8. Kontakty z diasporą

Ostatni obszar dotyczy współpracy z Polonią i Polakami mieszkającymi za granicą.

Działania państwa mają służyć:

• podtrzymywaniu więzi z Polską,

• wspieraniu edukacji i kultury polskiej,

• zachęcaniu do powrotów,

• wykorzystywaniu potencjału osób posiadających doświadczenie zdobyte za granicą.

Co strategia oznacza dla pracodawców?

Z perspektywy pracodawcy najważniejszym wnioskiem jest zmiana podejścia państwa do zatrudniania cudzoziemców. Procedury mają nie tylko umożliwiać uzupełnianie braków kadrowych, ale również zapewniać większą kontrolę nad rzeczywistym celem zatrudnienia i działalnością pracodawcy.

W praktyce oznacza to większe znaczenie:

• prawidłowej weryfikacji dokumentów,

• zgodności faktycznych warunków pracy z dokumentami legalizacyjnymi,

• terminowego wykonywania obowiązków informacyjnych,

• dokumentowania rozpoczęcia i zakończenia pracy,

• prawidłowego działania agencji zatrudnienia,

• przygotowania firmy na kontrolę Straży Granicznej lub PIP.

Od 1 czerwca 2025 r. nowe przepisy zwiększyły zakres kontroli rynku pracy i podniosły kary za nielegalne powierzanie pracy cudzoziemcom. Wprowadzono także możliwość tworzenia lokalnych list zawodów, w których zezwolenia na pracę mogą nie być wydawane.

Co zmieniło się w procedurze oświadczeniowej?

W pierwotnej wersji tekstu wskazano, że procedura oświadczeniowa obejmuje obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy. Informacja ta wymaga aktualizacji.

Od 1 grudnia 2025 r. oświadczenia mogą dotyczyć obywateli:

• Armenii,

• Białorusi,

• Mołdawii,

• Ukrainy.

Gruzja została usunięta z listy państw objętych procedurą uproszczoną. Jednocześnie zachowano możliwość kontynuowania pracy na podstawie oświadczeń wpisanych do ewidencji przed wejściem w życie nowych przepisów, do końca okresu ich ważności.

Od 1 grudnia 2025 r. zmieniły się również opłaty za oświadczenia i zezwolenia na pracę oraz wymagania dotyczące dokumentów dołączanych do wniosków.

Czy strategia jest źródłem obowiązków prawnych?

Nie. Strategia jest dokumentem programowym, a nie ustawą ani rozporządzeniem.

Nie można zatem wyprowadzać obowiązku pracodawcy wyłącznie z treści strategii. Obowiązki wynikają z konkretnych przepisów, które zostały uchwalone w celu realizacji jej założeń.

Pracodawca powinien więc oddzielać:

• zapowiedzi i kierunki polityki migracyjnej,

• projekty zmian,

• uchwalone przepisy,

• przepisy, które już weszły w życie.

To szczególnie ważne w okresie intensywnych zmian legislacyjnych.

Moja ocena

Strategia migracyjna wskazuje wyraźny kierunek: większą kontrolę państwa nad wjazdem, pobytem i zatrudnianiem cudzoziemców oraz ograniczanie nadużyć.

Dla rzetelnych pracodawców nie musi to oznaczać zamknięcia rynku pracy. Oznacza jednak konieczność większej dbałości o dokumentację, procedury i zgodność rzeczywistego zatrudnienia z podstawą legalizacji pracy.

Największym wyzwaniem pozostaje pogodzenie trzech celów:

• bezpieczeństwa państwa,

• potrzeb pracodawców,

• sprawności postępowań administracyjnych.

Sama zmiana przepisów nie rozwiąże problemu przewlekłości postępowań, jeżeli nie będzie jej towarzyszyć odpowiednia organizacja urzędów, sprawne systemy informatyczne i wystarczająca liczba pracowników.

Czy strategia migracyjna zmieniła przepisy dotyczące zatrudniania cudzoziemców?

Sama strategia nie zmieniła przepisów. Wyznaczyła kierunek zmian, które następnie zostały częściowo wdrożone ustawami i rozporządzeniami.

Od kiedy obowiązuje nowa ustawa o zatrudnianiu cudzoziemców?

Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom weszła w życie 1 czerwca 2025 r.

Czy pracodawcy nadal mogą korzystać z oświadczeń?

Tak, ale od 1 grudnia 2025 r. procedura dotyczy obywateli Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy. Gruzja nie znajduje się już na liście.

Czy strategia przewiduje ograniczenie zatrudniania cudzoziemców?

Strategia nie zakłada całkowitego ograniczenia zatrudniania cudzoziemców. Wskazuje jednak, że napływ pracowników powinien być kontrolowany i odpowiadać rzeczywistym potrzebom gospodarki.

Co powinien zrobić pracodawca?

Pracodawca powinien regularnie weryfikować swoje procedury, dokumentację i sposób wykonywania obowiązków informacyjnych. Warto również śledzić nowe ustawy i rozporządzenia, ponieważ sama znajomość strategii nie wystarcza do prawidłowego zatrudniania cudzoziemców.